Rącznik pospolity (Ricinus communis)

Opis: inna nazwa – kleszczowina pospolita, rycynus. Szybko rosnący, rozgałęziony krzew o pięknych liściach rodem z Afryki. W Polsce uprawiany może być jako roślina jednoroczna. Liście głęboko klapowane, na długich ogonkach, ząbkowane średnicy 25 cm lub więcej. Przypominają kształtem liście kasztanowca, mają różne barwy w zależności od odmiany, od czysto zielonych do nabiegłych czerwono i purpurowo-brązowych. W średniowieczu roślinę ze względu na kształt liści nazywano “Dłonią Chrystusa” – Palma Christi. Kwiatostany złożone z niepozornych, zielonych i czerwonych kwiatów, rozwijają się od lipca. Na roślinach żeńskich jesienią tworzą się kolczaste owoce, które pękając uwalniają czarne, twarde nasiona. Nasiona rącznika mają zastosowanie w przemyśle, kosmetyce oraz medycynie. W strefie tropikalnej roślina osiąga wysokość ok. 10 m przybierając pokrój dużego krzewu lub małego drzewa o zdrewniałych pędach. U nas dorasta do wysokości 1,8 m, szerokości ok. 1 m. W ogrodach rączniki uprawiane są w celach ozdobnych, głównie dla dużych, ładnych liści i oryginalnych owoców oraz ze względu na ich ciekawy pokrój. Stosujemy je jako rośliny osłaniające, cieniujące lub jako soliter na trawniku.

Uprawa i pielęgnacja: Sadzić należy młode rośliny rącznika, gdy miną przymrozki na słonecznym, osłoniętym od wiatru stanowisku, w żyznej, zasobnej w składniki pokarmowe i wilgotnej glebie. Aby osiągnął znaczne rozmiary niezbędne jest regularne podlewanie i nawożenie.

Rozmnażanie: Wczesną wiosną przez wysiew nasion do doniczek o średnicy 10 cm. Wcześniej nasiona moczymy jw wodzie przez jedną dobę. Kiełkującym siewkom należy zapewnić ciepło przechowując je w szklarni lub ciepłym inspekcie. Wrażliwe są na przymrozki już od -1 st. C.

Szkodniki i choroby: Młode rączniki są wrażliwe na gnicie korzeni. Unikać należy nadmiernej wilgotności podłoża.

Uwaga: Cała roślina, zwłaszcza nasiona, jest silnie trująca. Należy unikać sadzenia w miejscach gdzie przebywają małe dzieci. Spożycie 10-20 nasion rącznika może spowodować śmierć dorosłego człowieka, a już 3 – biegunkę i wymioty. Notowano śmiertelne zatrucie małych dzieci do 3 roku życia, które spożyły 3-4 nasiona rącznika.