Rozmaryn lekarski (Rosmarinus officinalis)

Opis: Rozmaryn lekarski jest wiecznie zielonym krzewem o zdrewniałych pędach z rodziny jasnotowatych. Łodygi są silnie rozgałęzione i gęsto owłosione, pokryte licznymi liśćmi. Bardzo wąskie liście podobne do szpilek długości 2-5 cm, są ciemnozielone, na końcu podwinięte w dół, a pod spodem pokryte kutnerem. Roztarte w dłoni rozsiewają przyjemny, żywiczny aromat. Kwiaty niebieskolila, fioletowe lub białe. Kwitną od marca do czerwca. Niektóre odmiany kwitną późnym latem lub jesienią. U nas rozmaryn uprawiamy jest w doniczkach (temperatura poniżej -5 st. C zwykle uszkadza roślinę) w których po 5 latach może osiągnąć 75 cm wysokości i szerokości. Znane odmiany rozmarynu to ‘Miss Jessop’s Upright’ na żywopłoty i płożąca ‘Prostratus’

Uprawa i pielęgnacja: W naszych warunkach klimatycznych zwykle nie znosi uprawy na zewnątrz, dlatego traktować go należy jako roślinę doniczkową. Rozmaryn zimą powinien przebywać w pomieszczeniu jasnym i chłodnym (ok. 10 st. C), a latem (od połowy maja można wystawiać go na zewnątrz) najlepiej się czuje w słonecznym ogrodzie lub na tarasie. Rozmaryn ma duże wymagania świetlne, potrzebuje stanowiska osłoniętego od wiatrów, podłoża suchego,  próchnicznego. Do ziemi w donicy należy dodać gruboziarnistego piasku lub keramzytu. Podłoże winno być lekkie, przepuszczalne z dodatkiem wapnia (idealny odczyn pH to 6-7), niezbyt wilgotne. Podlewać regularnie ale oszczędnie. Dokarmiać można roślinę nawozami ubogimi w azot.

Rozmnażanie: W drugiej połowie lata przez częściowo zdrewniałe sadzonki, w zimnych inspektach. Na zimę należy je przenieść w miejsca bez mrozu. Rozmnażanie przez nasiona jest długotrwałym procesem. Wysiewamy je w połowie marca do doniczek. Kiełkowanie jest nierównomierne i wymaga temperatury nie niższej niż 20 st. C.

Szkodniki i choroby: Szkodnikami rozmarynu mogą być wełnowce, które wysysają soki z liści lub pędów. Zaatakowana roślina rośnie słabo, jednak groźniejsze są przenoszone przez te szkodniki choroby.

Inne zastosowania: W medycynie – surowcem są liście Folium Rosmarini. Napary stosuje się w gośćcu, schorzeniach przewodu pokarmowego, wątroby, wrzodach żołądka i dwunastnicy, w stanach zapalnych skóry i innych dolegliwościach. W kosmetyce – olejek stosuje się do pielęgnacji skóry, włosów, masażu i w aromatoterapii. W kuchni – jest znaną przyprawą do różnych potraw, mięs podczas duszenia, pieczenia, peklowania. Wchodzi w skład ziół prowansalskich. Do dekoracji – używa się rozmarynu w bukietach ziołowych, wiankach, w donicach jako dekorację balkonów, tarasów i patio.